Mliječni put krije hiljade potencijalnih supernovi

Mliječni put krije hiljade potencijalnih supernovi

Nova istraživanja pokazuju da postoji vjerovatnoća da bi neke starije zvijezde u Mliječnom putu koje “žive” jedino zbog svojih velikih brzina rotacije, mogle eksplodirati u vidu supernove kada uspore svoju rotaciju. Na hiljade ovakvih tempiranih bombi bi se mogle raspršiti u našoj galaksiji.

“Ovakve ‘tempirane bombe’ još nismo pronašli u našoj galaksiji, ali naša istraživanja pokazuju da smo tragali za pogrešnim znakovima. Naš rad nam je otkrio novi način traganja za prethodnicima supernove,” izjavila je astrofizičarka Rosanne Di Stefano koja radi u Harvard-Smithsonian Centru za astrofiziku (CfA).

Di Stefano i kolege tragaju za specifičnim zvjezdanim eksplozijama koje nastaju kada se stare, kompaktne zvijezde, također poznate kao bijeli patuljci, destabiliziraju. Bijeli patuljak je zvjezdani ostatak kod kojeg je prestao proces nuklearne fuzije. Najčešće imaju masu 1.4 puta veću od mase našeg Sunca. Sve mase koje su veće od navedene, prelaze tzv. Chandrasekharovu granicu (čita se Čandrasekarova granica, ime dobila po Indijskom fizičaru Subrahmanyan Chandrasekharu), nakon koje gravitacija nadilazi sile koje čuvaju bijelog patuljka od raspada i navedeni eksplodira. Postoje dva moguća načina da bijeli patuljci pređu Chandrasekharovu granicu i eksplodiraju kao supernova Ia (prvog a) tipa, koju istražuju naučnici predvođeni astrofizičarkom Di Stefano. Zvijezda može nagomilati gas koji dobija od zvijezde donora i eksplodirati ili tu granicu pređu dvije zvijezde jednostavnim sudarom. Astronomima je kao objašnjenje draži prvi scenario. Ali ova teorija o nastanku supernove Ia tipa do sada nije potvrđena.

Na primjer, prilikom takvog procesa, trebali bismo biti u mogućnosti detektovati male količine vodika i helija u blizini eksplozije, što se za sada nije ostvarilo. Taj gas bi došao Mochten er problemen optreden bij een casino , dan zullen wij deze direct uit ons overzicht weghalen. od materije koja se nije nagomilala u bijelom patuljku ili s bi došao s neke druge zvijezde. Astronomi su također posmatrali i zvijezdu koja donira gas nakon što je supernova nestala s vidika, ali i dalje nisu imali uspjeha.

Di Stefano i kolege smatraju da bi se odgovor mogao kriti u rotaciji bijelih patuljaka. Proces ubrzavanja/usporavanja rotacije bi mogao objasniti kašnjenje od vremena nagomilavanja gasa i eksplozije. Kada bijeli patuljak dobija masu, također dobija ugaoni impuls koji ubrzava rotaciju. Ako bijeli patuljak dovoljno rotira, uspjet će da pređe Chandrasekharovu granicu od 1.4 Sunčeve mase. Kada nagomilavanje gasa prestane, bijeli patuljak postepeno usporava. Nakon nekog vremena, rotacija nije dovoljna da se odupre gravitaciji, što dovodi do supernove Ia tipa.

Usporavanje rotacije može načiniti vremenski razmak od čak milijardu godina između prestanka nagomilavanja gasa i eksplozije supernove.

Naučnici smatraju da se u našoj galaksiji dogode tri supernove Ia tipa svakih hiljadu godina. Ako tipičnom bijelom patuljku koji je ranije opisanim procesom prešao Chandrasekharovu granicu mase treba milion godina da zaustavi rotitanje i eksplodira, onda prema izračunima postoji vjerovatnoća velikog broja takvih eksplozija u krugu od nekoliko hiljada svjetlosnih godina od Zemlje.

Prethodnike supernove je teško detektovati. Međutim, nadolazeća istraživanja koja će se vršiti pomoću Velikog sinoptičkog tekeskopa bi ih mogla pronaći.

“Još uvijek nismo uočili nijednog bijelog patuljka u Mlijčnom putu koji je prešao Chandrasekharovu granicu mase, ali nastavljamo potragu,” izjavili su istraživači.

---
Referenca: sciencedaily.com